Coffee time is anytime

Kawa to aromatyczny napój sporządzany z palonych ziaren kawowca. Jednak czy naprawdę posiada ona magiczne właściwości obudzenia każdego śpiocha lub utrzymania pełnej koncentracji podczas zarwanej nocki? Czym różni się arabika od robusty czy liberyki? Którą kawę wybrać dla siebie? Jak picie kawy wpływa na organizm? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie w dzisiejszym poście.

KRÓTKA HISTORIA

Początkowo kawa nie była darzona tak wielkim uwielbieniem jak współcześnie. Jej pobudzające właściwości były nieufnie przyjmowane przez ortodoksyjnych wyznawców religii na całym świecie. W Europie ze względu na swoje arabskie pochodzenie została nazwana dziełem szatana. Mimo wielu kontrowersji i sprzeciwów, powoli stawała się niezbędnym elementem życia człowieka. Osoby, które ze względów finansowych nie mogły pozwolić sobie na zakup ziaren kawy, produkowały ją z żołędzi, bobu lub grochu. W XVIII w. zaczęły powstawać pierwsze kawiarnie sprzedające gotowy napój, dzięki czemu nie trzeba było palić ziaren samodzielnie w domu. Wielki popyt na ziarna kawowca sprawił, że stały się one bardzo ważnym przedmiotem handlu międzynarodowego. W dzisiejszych czasach największymi producentami kawy są Brazylia i Wietnam.

UPRAWA I ZBIORY

Plantacje kawy rozciągają się między Zwrotnikiem Raka a Zwrotnikiem Koziorożca. Arabika rośnie głównie w klimacie subtropikalnym i równikowym na wysokości 600-1200 m n.p.m., natomiast robusta między 10 równoleżnikiem na północ
i na południe od równika na wysokości 400-600 m n.p.m. i równinach. Plantacje powinny znajdować się na odpowiedniej wysokości, ponieważ w innym wypadku grozi im choroba zwana „rdzą kawową”. Jest to gatunek grzyba, który atakując liście rośliny niszczy ją całą.

Kawę można uprawiać także we własnym domu w doniczce. Naturalnie osiąga ona rozmiary ok. 2 m, jednak dzięki systematycznemu przycinaniu można obniżyć jej wysokość. Kwitnie po 3-4 latach od zasiewu. Aby wydała nasiona, należy zapylać ją pędzelkiem.  

W naturalnych warunkach pierwsze zbiory następują po 6-7 latach od zasadzenia. W wielu miejscach zdarza się, że owoce nie dojrzewają jednocześnie. Najbardziej precyzyjną metodą jest ręczne zbieranie jedynie dojrzałych owoców. Stosuje się też strząsanie owoców z drzewa, jednak te, które spadają mogą być zarówno niedojrzałe jak i przejrzałe, co obniża jakość i walory smakowe sporządzanego z nich później napoju. W Brazylii ze względu na w miarę równoczesne dojrzewanie wszystkich owoców wykorzystuje się maszyny, a mimo to kawa sporządzana z tych nasion zachowuje swoją jakość.

RODZAJE KAWY

·   Kawa arabska (arabika)- stanowi 80-90% światowej produkcji kawy, występuje w wielu odmianach. Jej wysuszone nasiona mają szarozieloną barwę, a następnie wyprażone zawierają 1,5% kofeiny. Palenia ziaren dokonuje się przed samą sprzedażą. Uprawia się ją głównie w Brazylii i Kolumbii.

·      Kawa kongijska (robusta)- jest bardziej wytrzymała niż arabika, łatwiejsza w uprawie,  szybciej rośnie i wcześniej wydaje owoce, a przez to jest tańsza. Jednocześnie jest bardziej gorzka i zawiera więcej kofeiny (2-4%). Jej ziarna są mniejsze niż ziarna arabiki i mają bladozieloną barwę. Wykorzystuje się ją głównie do produkcji kaw rozpuszczalnych i mieszanek w celu wytworzenia delikatnej pianki.

·    Kawa liberyjska (liberyka)- najmniej popularna, jej udział w rynku kawowym stanowi ok. 1%. Wynika to głównie z faktu, że jest najmniej aromatyczna spośród wspomnianych odmian, a tym samym najtańsza. Dodatkowo owocuje bardzo nieregularnie i jest uprawiana na niewielkich obszarach. Zarówno całe drzewko, jak i jego liście i nasiona są o wiele większe niż arabiki czy robusty. Ma delikatny smak i zawiera niewielką ilość kofeiny. Wykorzystywana głównie do wypełniania mieszanek droższych rodzajów kawy.

·   Kawa bezkofeinowa- na etapie segregacji ziaren zostaje pozbawiona kofeiny za pomocą metod chemicznych. Przeznaczona głównie dla osób, które powinny unikać spożywania kofeiny, a lubią smak i zapach kawy. Producenci zapewniają, że nie różni się smakiem od kawy tradycyjnej.

·         Kawa luwak (kopi luwak)- jest uznawana za najdroższą kawę na świecie, pochodzi z południowo- wschodniej Azji. Wytwarza się ją z odchodów łaskuna, który spożywa najlepsze owoce. Ich ziarna są poddawane częściowemu trawieniu w przewodzie pokarmowym łaskuna, dzięki czemu tracą gorzki smak, a następnie wydalane i zbierane przez człowieka. Pojawiają się jednak głosy o nieetyczności tego procesu, zwierzęta są trzymane w niewoli i zmuszane do spożywania owoców gorszej jakości.

FORMY DOSTĘPNOŚCI

·         Kawa ziarnista- całe ziarna przeznaczone do samodzielnego zmielenia.

·  Kawa mielona- na rynku istnieje możliwość zakupu ziaren zmielonych w odpowiednim stopniu w zależności od sposobu parzenia, np. do kawiarek czy ekspresów ciśnieniowych.

· Kawa rozpuszczalna- sprzedawana w formie wysuszonego ekstraktu rozpuszczającego się w wodzie, zawiera mniej kofeiny niż kawa ziarnista. Do jej wytworzenia stosuje się takie procesy jak odparowywanie, liofilizacja, granulowanie czy suszenie rozpryskowe. W Polsce, jeśli na etykiecie widnieje napis „kawa rozpuszczalna”, musi być to czysta kawa bez żadnych dodatków. Nie dotyczy to jednak popularnych saszetek „2w1” czy „3w1”, które są napojami kawowymi zawierającymi cukier, tłuszcze i inne dodatki.

WPŁYW NA ORGANIZM

Zacznę od pozytywnych skutków picia kawy. Przede wszystkim dzięki zawartej w niej kofeinie pobudza organizm, zwiększa koncentrację, podnosi efektywność procesów poznawczych, przyspiesza metabolizm, polepsza perystaltykę jelit i znosi zmęczenie. Działanie to następuje ok. 30 minut po spożyciu.  Regularne picie kawy zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II, chorobę Parkinsona czy chorobę Alzheimera. Obniża poziom histaminy, przez co może pomagać w leczeniu alergii czy astmy. Nie udowodniono negatywnego wpływu na kobiety w ciąży i płód przy umiarkowanym spożywaniu kawy (ok. 2 filiżanki dziennie), jednak przekraczanie tej dawki może prowadzić do martwych urodzeń.

Jeśli chodzi o negatywne właściwości regularnego picia kawy, jest to przede wszystkim uzależnienie fizyczne od kofeiny. Kawa jest uznawana, nie bez powodu, za jedną z najpopularniejszych używek na świecie. Najczęstszymi objawami uzależnienia występującymi po odstawieniu kofeiny są bóle głowy, trudności z koncentracją i poczucie zmęczenia. Zaczynają się ok. 12 godzin po dostawieniu kofeiny i trwają do tygodnia. Oprócz tego, spożywanie kawy może nasilić objawy choroby refluksowej przełyku i sprzyjać rozwojowi wrzodów żołądka, a także przyczyniać się do rozwoju próchnicy. Duże dawki kofeiny mogą prowadzić do tzw. „zdenerwowania kofeinowego”, które objawia się głównie zdenerwowaniem, trzęsącymi się dłońmi, kołataniem serca czy trudnościami w koncentracji. Kawą nie należy popijać niektórych leków, ponieważ może wzmacniać lub osłabiać ich działanie.

Bezpieczną dzienną dawką kofeiny jest 400 mg, nie wywołuje ona negatywnych skutków dla organizmu. Dawkę śmiertelną stanowi 10 g kofeiny, co odpowiada 83 filiżankom kawy mielonej lub ziarnistej i 154 filiżankom kawy rozpuszczalnej.  

PIJ TAK, JAK LUBISZ

Większość z nas bez kawy się nie obejdzie. Towarzyszy nam każdego dnia i wspiera w walce ze zmęczeniem, a spożywana
z umiarem może stać się odprężającym rytuałem o aromatycznym zapachu. Gdy pominiemy swoją codzienną kawę, warto zwrócić uwagę na reakcję organizmu by sprawdzić, czy jest ona dodatkiem do naszego życia, czy już je organizuje. Warto eksperymentować i próbować różnych rodzajów kawy, sposobów parzenia i form serwowania. Jak głosi pewien cytat „Kawa musi być gorąca jak piekło, czarna jak diabeł, czysta jak anioł i słodka jak miłość”. Myślę, że taka kawa smakowałaby każdemu.