Tea o'clock. Kilka kropel o herbacie.

Pierwsze udokumentowane wzmianki o herbacie pochodzą z X wieku p.n.e. z Chin. To tam rozpoczęła się historia najsłynniejszego napoju na świecie (pomijając kawę, ale o tym w osobnym poście). Polacy plasują się na 4. miejscu w Europie i 9. miejscu na świecie, jeśli chodzi o liczbę wypijanych rocznie filiżanek herbaty. Dlaczego tak ją uwielbiamy? Czy wynika to
z przyzwyczajenia i uwarunkowań kulturowych? W poniższym poście będzie o historii herbaty, jej rodzajach i sposobach parzenia.

POCHODZENIE HERBATY

Państwami, które grają główną rolę w zbiorach herbaty są Chiny i Indie. To stamtąd pochodzi ponad połowa całej herbaty zebranej na świecie. Natomiast jeśli chodzi o produkcję tego napoju, prym wiodą Indie, Sri Lanka, Chiny i Japonia. Do Polski liście herbaty trafiają głównie z Kenii, Sri Lanki i Indii.

Napar, który nazywamy herbatą, jest przyrządzany z liści i pąków rośliny gatunku herbata chińska. Zwykle zbiera się je ręcznie kilka razy w roku. Do głównych składników herbaty należą przeciwutleniacze, taniny chroniące przed nowotworami, teanina wpływająca korzystnie na funkcjonowanie poznawcze, jony fluorkowe mające szkodliwe działanie dla organizmu, kofeina i witaminy A, B₁, B₂, C, E i K. Zawartość kofeiny w herbacie jest niższa niż w kawie parzonej czy espresso.

RODZAJE HERBATY I SPOSOBY PARZENIA

Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że Europejczycy dzielą herbaty ze względu na kolor suszu, natomiast w Chinach kryterium podziału jest kolor naparu. Poniżej przedstawiam klasyfikację europejską.

·         Czarna

Jest najpopularniejszym rodzajem herbaty w Polsce. Zawiera mniej cennych składników niż herbata zielona czy biała. Należy zalać ją wrzącą wodą (100⁰C) i parzyć od 3-5 minut. Po tym czasie herbata staje się bardziej gorzka.

·         Zielona

Istnieje kilkadziesiąt jej rodzajów, głównie chińskich i japońskich. Do najpopularniejszych należy matcha (zielona herbata sproszkowana, używana do ceremonii picia herbaty w Japonii) czy sencha (gotowana zielona herbata z pierwszego i drugiego zbioru liści poddawanych promieniom słonecznym). Ten rodzaj herbaty został najdokładniej zbadany pod względem pozytywnych skutków dla zdrowia człowieka. Zaparza się ją w temperaturze 80⁰ -90⁰ C przez 2-3 minuty. Jeśli użyjemy zbyt gorącej wody lub wydłużymy czas parzenia, napar stanie się bardzo gorzki. Liście zielonej herbaty można zaparzać dwu- lub nawet trzykrotnie.

·         Biała

Powstaje z nierozwiniętych pąków liści i młodych listków, które zbierane są tylko wiosną. Jej kolor wbrew nazwie nie jest biały, a jasnożółty. W smaku jest delikatną herbatą pozbawioną goryczy. Uznaje się ją za jedną z najdroższych, a jednocześnie najzdrowszych rodzajów herbat. Sposób parzenia jest podobny jak herbaty zielonej.. Warto pamiętać, że im wyższa temperatura wody, tym krótszy powinien być czas parzenia. Zwykle zaleca się parzenie przez 2-5 minut w temperaturze 80⁰ -90⁰ C. Białą herbatę można zaparzać wielokrotnie.

·         Czerwona (Pu-erh)

Zostaje poddana dodatkowemu procesowi fermentacji w porównaniu do herbaty czarnej, w związku z tym ma bardziej gorzki smak i mocniejszy aromat niż ona. Czas parzenia jest krótszy niż pozostałych herbat i wynosi 1-3 minuty, po tym czasie nabiera intensywnego, gorzkiego smaku. Temperatura parzenia herbaty to 90⁰ -100⁰ C. Można ją parzyć dwa lub trzy razy.

·         Żółta

Proces jej wytwarzania jest podobny do wytwarzania herbaty białej, różnica polega na dłuższym czasie suszenia. Jest uznawana na najszlachetniejszy rodzaj herbaty, dawniej była serwowana jedynie cesarzowi. Legendy głoszą, że za spróbowanie żółtej herbaty przeznaczonej dla cesarza groziła kara śmierci. Zarówno czas parzenia, jak i temperatura różnią się w przypadku tego rodzaju herbaty. Parzy się ją w 70⁰ -80⁰ C przez 1-3 minuty.

·         Niebieska (Turkusowa, Oolong, Czarny smok)

Do jej produkcji wykorzystuje się nieco starsze niż w przypadku pozostałych rodzajów herbat liście, którą wytrzymają procesy rolowania czy zwijania. Aromat herbaty i jej smak są porównywane do kwiatowego lub owocowego. Zaparzone liście mają charakterystyczne brzegi w kolorze ciemnej zieleni, a środek o wiele jaśniejszej barwie. Parzy się ją w temperaturze 95⁰ -98⁰ C przez 2-3 minuty. Liście o najwyższej jakości można zaparzać nawet kilkanaście razy nie tracąc przy tym ich właściwości
i walorów smakowych.

DZIAŁANIE NA ORGANIZM

Badania nad spożywaniem herbaty dowodzą, że pomaga ona w walce z otyłością i ułatwia zrzucanie zbędnych kilogramów. Zapobiega utlenianiu cholesterolu typu LDL mającego wpływ na rozwój miażdżycy, a przez to tworzeniu ognisk miażdżycy. Zawarta w herbacie teina pobudza, przyspiesza czynność serca, poprawia koncentrację i zmniejsza senność. Jej działanie jest dłuższe ale i słabsze niż działanie kofeiny. Zielona herbata pijana regularnie zmniejsza ryzyko występowania zaburzeń poznawczych. Wysoka zawartość fluoru w herbacie może mieć jednak negatywny wpływ na zdrowie osób pijących ją w bardzo dużych ilościach.

Filiżanka herbaty często wiąże się z chwilą dla siebie, odpoczynkiem czy przerwą w pracy. Można zacząć nią dzień rozbudzając się o poranku lub zakończyć go wyciszając się przed snem. Nie bez powodu herbata na dobre zajęła ważne miejsce w wielu kulturach świata. Spożywanie jej w towarzystwie innych osób zacieśnia więzy i pomaga w budowaniu nowych relacji. Kawosze pewnie kręcą głową nie rozumiejąc, jak można z własnej woli wybrać herbatę gdy istnieje coś tak wspaniałego jak kawa. I o tym już w następnym poście.